Talk of the Devil
Parola del diavolo.

Massamoordenaar zonder wroeging

Al ruim twintig jaar woonde de zaterdag overleden massamoordenaar in een riante villa in Saoedi-Arabië, waar koning Faisal hem destijds gastvrij ontvangen had en van een eeuwigdurend pensioen op basis van 'islamitische solidariteit' had voorzien. Eerder had Faisal al de bouw van diverse moskeeën in Oeganda gefinancierd en Amin in Kampala opgezocht.

De man van bijna twee meter was van eenvoudige komaf. Hij werd soldaat om de armoede thuis te ontvluchten. In het leger klom hij snel op. Zijn hobby was boksen, en van 1951 tot 1960 was hij kampioen zwaargewicht van Oeganda. De Engelsen benoemden Amin tot onderbevelhebber, en vanaf de onafhankelijkheid in 1962 diende hij onder president Milton Obote. Die ontpopt zich als beul en wordt in 1971 door Amin afgezet. Aanvankelijk oordelen de internationale media mild over 'de goedaardige reus'.

Helaas heeft de man niets aan opleiding gevolgd wat handig zou zijn om het vak van president invulling te geven. Zo denkt hij dat economie vooral een zaak is van bankbiljetten bijdrukken. Ministers die het beter menen te weten vluchten, of duiken op tussen de krokodillen van het Victoriameer. In 1972 laat hij alle Indiërs, tienduizenden in totaal, die al decennia zaken deden en winkels hadden in Oeganda, het land uitzetten.

Volgens de journalist Riccardo Orizio, die hem vlak voor zijn dood nog opspoorde in Djedda, leefde hij zich uit in het schrijven van telegrammen aan staatshoofden. In zijn boek 'In gesprek met dictators' (2003) schrijft Orizio wat Amin Nixon per telex adviseerde: 'Als een land instabiel dreigt te worden, is helaas de enige oplossing leiders van de oppositie gevangen te nemen'. Aan VN-baas Kurt Waldheim betuigde hij zijn steun voor Adolf Hitler.

Voor de buitenwereld leken de eerste dwaasheden van de zelfbenoemde professor en veldmaarschalk nog onschuldig. Zo riep hij zich uit tot koning van Schotland en doste hij zijn elitetroepen uit met kilts. Dit omdat hij warme herinneringen koesterde aan zijn opleidingstijd met Schotse legionairs. Aan de Turkse regering vroeg Idi Amin na de inval op Cyprus in 1974 om filmbeelden van de landing. ,,Die kunnen van nut zijn wanneer ik met mijn leger Zuid-Afrika ga aanvallen.'' Volgens de overlevering doopte hij een eiland tegenover zijn huis aan het Victoriameer 'Kaapstad' en liet hij dat bombarderen.

Net zo lief speelde Dada (Grote Papa) een invasie van Israël na. Het land dat hem een militaire opleiding gaf, kon na de 'Raid op Entebbe' geen goed meer doen. In 1976 was op dat Oegandese vliegveld een door Palestijnen en Raf-leden gekaapt vliegtuig neergestreken. Na een aantal dagen bevrijdden Israëlische commando's de passagiers in een spectaculaire actie, die Amin het nakijken gaf. Een oudere Israëlische vrouw die in het ziekenhuis was terechtgekomen, overleefde de wraak van Amin niet.

Amin reed graag door Kampala in een rode Maserati. Volgens Orizio vond hij het geweldig bij de jaarlijkse savannerally eerst het startschot te geven, om daarna in zijn Maserati de achtervolging in te zetten. Wee degene, die hem niet beleefd liet inhalen.

Het zijn anekdotes voor een film, maar de praktijk was voor de Oegandezen verre van amusant. Via een tv-toespraak vernamen drie van zijn vier vrouwen dat Dada van hen gescheiden was. De aartsbisschop van Kampala werd doorzeefd met kogels, wat op de staatsradio een 'auto-ongeluk' werd. Hij liet zijn tegenstanders live op tv onthoofden.

En de Heer over alle dieren en vissen pochte dat hij mensenvlees gegeten had, ,,maar dat dat zo zoutig was''.

Volgens mensenrechtenorganisaties liet de dictator gedurende zijn achtjarig bewind 100000 tot 500000 mensen ombrengen. Lichamen werden gedumpt in de Nijl omdat er niet genoeg tijd en ruimte was om ze allemaal te begraven. Op een gegeven moment werden er zoveel lijken aan de krokodillen gevoerd dat de waterinlaat voor Oeganda's grootste waterkrachtcentrale bij Jinja verstopt raakte met lichaamsdelen.

De Nederlandse schrijver van Oegandese komaf, Moses Isegawa, heeft deze gekmakende tijd onder Amin schitterend beschreven in de romans 'Abessijnse kronieken' en 'Slangenkuil'.

Het plan van Amin om Tanzania binnen te vallen luidde zijn ondergang in. Hij werd na een felle strijd door een gezamenlijk leger van rebellen en Tanzaniaanse soldaten verdreven. Amin ontkwam met een door de Libische dictator Kadafi gezonden vliegtuig. In ijskasten van het paleis werden mensenhoofden gevonden, naast een van zijn villa's bleek een vernietigingskamp te zijn.

Orizio ontdekt dat Amin in Saoedi-Arabië redelijk geliefd is. Niemand gelooft dat hij die gruwelen op zijn geweten kan hebben. Amin gaf er veel fooien en lachte heel wat af. Dus de moord op zeker honderdduizenden Oegandezen is vast weer een Amerikaans verzinsel geweest. Zijn oud-masseur en sporttrainer vinden hem nog steeds ,,een echte heer, een fantastische man''.

Veel te doen had hij niet in Djedda, Saoedi-Arabië. Hij ging van hotel tot hotel om te lunchen, een baantje te trekken, of een praatje te maken. En veel tijd bracht hij op het vliegveld door waar hij bekeek hoe het voedsel dat zijn familie in Oeganda hem stuurde, door de douane ging. Bloem uit Koboko, groene bananen uit Masaka, cassave en gierst uit Kampala. De president met zijn 150 kilo was nog steeds dol op gebraden geit met cassave en gierst, wist een Oegandees in Jedda te melden.

Toen Orizio Amin eindelijk wist te vinden, toonde hij geen enkele wroeging over zijn verleden. ,,Ik ben een goede moslim en de islam is het enige waar ik me nog mee bezig houd.'' Amin reciteerde graag uit de Koran en speelde orgel. Zijn enthousiasme ging vooral uit naar zijn vijf ultramoderne satellietschotels en zijn levensgrote beeldscherm. Hij laat in Saoedi-Arabië een zoveelste jonge vrouw na, en een dochtertje. In Oeganda wonen zijn volwassen zonen en andere echtgenotes.